Nagroda Literacka im. Jerzego Żuławskiego


W 2017 roku Copernicon już po raz kolejny, wspólnie z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika, gości Nagrodę Literacką im. Jerzego Żuławskiego. Jest to najważniejsze, obok Nagrody im. Janusza A. Zajdla, uhonorowanie osiągnięć na polu najnowszej prozy fantastycznej. Główną nagrodę w ubiegłych latach otrzymali m.in.: Paweł Majka i Robert M. Wagner, Jakub Małecki, Jacek Dukaj czy Anna Kańtoch. Popularny „Żuław” wyróżnia się tym, że jest nagrodą profesjonalistów – w jury zasiada 12 utytułowanych naukowców-literaturoznawców, aktywnych badaczy literatury fantastycznej (więcej informacji: http://www.nagroda-zulawskiego.pl/). W tym roku uroczyste wręczenie nagrody i wyróżnień odbędzie się w Sali Wielkiej Dworu Artusa.

Zapraszamy!

W czasie Coperniconu odbędzie się konferencja naukowa towarzysząca gali wręczenia Nagrody Literackiej im. Jerzego Żuławskiego. Zapraszamy do Collegium Maius do Sali im. L. Kolankowskiego (307) w sobotę od 13 do 17:30.

IDEOLOGIA W POLSKIEJ FANTASTYCEProgram Konferencji

Uroczyste otwarcie konferencji, godz. 13

Obrady 13.15 – 14.45

Jak fantastyka pozwalała się porozumieć i wprowadzała nas w błąd

Maciej Parowski   

Ciekawią mnie ideologiczne zmiany skóry i różne mimikry fantastyki polskiej. Kto by 30 lat temu przypuścił, że objawi się coś takiego jak religijna odmiana polskiej SF? Fascynujący jest udział fantastyki w porozumiewaniu się ludzi w PRL, co utrudniała cenzura, a SF umożliwiała. Ale też na nieuniknionym poziomie nieostrości. Fantastyka była jednym z kreatorów złudnego mniemania o powszechnej jednomyślności. Stąd konfuzja, kiedy do nagrody im J. A. Zajdla nominowano ‘reżymowy’ „Krfotok” Redlińskiego. Jest w kulturalnym życiu fantastycznym więcej takich nieporozumień – choćby gorące przyjęcie przez ateistów religijnej de facto „Złotej Galery” Dukaja. Jest więcej podobnych wątków, wartych rozwinięcia.

  Fantastyka zaangażowana. O pozaartystycznych zobowiązaniach współczesnej     fantastyki naukowej

Adam Mazurkiewicz   

Obserwowane współcześnie przemiany obiegów kulturowych sprzyjają nie tylko ekspansji rejestru niższego – tyleż odpowiadającego na ludyczne zapotrzebowanie odbiorców, co stymulowanego rynkowo – ale i coraz pełniejszemu sięganiu po możliwości oferowane przez zjawisko, określane przez Clifforda Geertza jako „zmieszanie gatunków”. Fikcja artystyczna (abstrahując od jej – niekiedy wątpliwych – walorów literackich) w przeważającej mierze przestała być obecnie światostwórstwem bez pozaartystycznych zobowiązań; w coraz mniejszym stopniu jest też – jak w nurcie fantastyki socjologiczno-politycznej – zakamuflowanym komentarzem do pozaliterackiej rzeczywistości (choć w roli tej, jakkolwiek coraz bardziej sporadycznie, pojawia się do dziś). W zamian fantastyka pojawia się jako kostium diagnoz zbeletryzowanych społecznych i politycznych filipik czy politologicznych esejów. Niejako przeciwwagą dla tych utworów pozostaje nurt fantastyki „bliskiego zasięgu” kreujących możliwe przemiany społeczne w oparciu o ekstrapolację zauważalnych dziś megatrendów. W obu jednak wypadkach mamy do czynienia z ideologizacją wizji świata przyszłości, a zarazem jego pretekstowością dla werbalizacji stanowisk autorów opowieści. Tym samym w utworach tych fantastyka pozostaje na usługach krytyki zjawisk pozaartystycznych, zostaje ona zdegradowana do „wehikułu” treści wpisujących się w pozaliteracki porządek rzeczywistości.

Od Wizji lokalnej  Lema do Innych pieśni Dukaja. Zmiany stosunku do ideologii w polskiej fantastyce

Jerzy Szeja   

„Wizja lokalna” i „Inne pieśni” to najwybitniejsze polskie powieści fantastyczne problematyzuje zagadnienie wpływu ideologii na rzeczywistość od czasów „Trylogii księżycowej” Żuławskiego. Lem i Dukaj proponują krańcowo różne ujęcia, a liczni inni autorzy naszej fantastyki swoimi ujęciami wpisują się w szeroką przestrzeń między tymi koryfeuszami. Tematem referatu będzie próba zarysowania tak ujętej przestrzeni znaczeń.

Dyskusja 14.15 – 14.45

Przerwa kawowa

Obrady 15.00 – 16.30

Gnostycyzm w twórczości Jerzego Żuławskiego. Rekonesans

Łukasz Książyk

Referat poświęcony będzie elementom gnostyckim w twórczości Jerzego Żuławskiego, ze szczególnym uwzględnieniem „Trylogii księżycowej”. Celem wystąpienia będzie pokazanie, jak motywy gnostyckie wykorzystywane przez autora „Na srebrnym globie” wpływają na ideologiczny wymiar jego dzieł.

Tadeusz Miciński a sprawa Polska. Ideologia narodowowyzwoleńcza w Nietocie

Błażej Tomaszewski

Gdy ideologia modyfikuje gatunek: fantastyka naukowa w czasach socrealizmu

Monika Brzóstowicz-Klajn

Referat ma opisać sytuację SF w latach stalinowskich, gdy pojawiły się nieliczne utwory fantastycznonaukowe, które można interpretować jako szczególny przypadek utopii. Zawarta bowiem w nich ideologiczna treść wpływa na radykalną modyfikację zasad gatunku. Utwory Borunia i Trepki oraz Lema, a także rosyjskich pisarzy przedstawiają wizje idealnych społeczeństw jako już powstające, a nie dopiero projektowane i mające charakter mniej lub bardziej spekulatywny. Rodzi się pytanie, czy to jeszcze jest utopia, co stanowi o tożsamości tej formy. Ideologia zatem może stać się czynnikiem genologicznych przemian oraz modyfikacji znaczeń i funkcji gatunku. Dla ich opisu jednym z ważnych kontekstów będzie praca Zygmunta Baumana „Socjalizm. Utopia w działaniu”.

Przemycane treści”. Utwory fantastyczne dla młodego czytelnika w     perspektywie dyskursu politycznego

Maciej Wróblewski

Przedmiotem rozważań Macieja Wróblewskiego będą utwory fantastyczne dla młodego czytelnika z międzywojnia i z okresu PRL-u (np.: W. Umińskiego, K. A. Czyżowskiego, F. Burdeckiego, B. Korewickiego, J. Jesionowskiego, A. Szklarskiego), w których pojawiają się różnie usytuowane w     fabule i w języku elementy ideologiczne. Fantastyka dla młodego odbiorcy bardzo często absorbowała „odpryski” toczonych w przeszłości politycznych sporów i prezentowała hierarchię wartości akceptowaną przez władzę. Konwencja fantastyczna sprzyjała zarówno w międzywojniu, jak i w okresie powojennym przemycaniu treści ideologicznych, włączała się w strategię propagandową danej władzy politycznej.

Dyskusja 16.30 – 17.00

Podsumowanie konferencji. Zamknięcie obrad.

 

Uroczystość wręczenia Nagrody Literackiej im. Jerzego Żuławskiego

Sala Wielka Dworu Artusa, Rynek Staromiejski 6, godz. 18:00

Powieści nominowane w tym roku:

  • „Puste Niebo” – Radek Rak
  • „Czterdzieści i cztery” – Krzysztof Piskorski
  • „Inwit” – Michał Cholewa
  • „Onikromos” – Paweł Matuszek
  • „Polska 2.0” – Jacek Inglot
  • „Olga i osty” – Agnieszka Hałas